„Człowiek z Wolności” spocznie w ojczystej ziemi
Do Polski wracają prochy generała brygady Józefa Gizy. Uroczysty pogrzeb odbędzie się w niedzielę 11 października w Nowym Sączu, z którym ten bohaterski żołnierz związany był rodzinnie i służbowo. Tam też, w rodzinnym grobowcu, pragnął być pochowany. Józef Giza, jeszcze jako porucznik batalionu zapasowego 20 c.k. pułku piechoty zasłużył się także naszemu miastu. Pod koniec października 1918 roku był jednym z liderów antyaustriackiego spisku i głównych wyzwolicieli Tarnowa. Zasługi te podkreślił Krzyż Walecznych, który Józef Giza otrzymał, jako jeden tylko z dwóch żolnierzy, właśnie za wyjątkowo odważną postawę podczas akcji wyzwalania miasta.
Józef Giza urodził się 3 marca 1887 r. Dąbrówce Polskiej. Był absolwentem Gimnazjum I i członkiem Polskich Drużyn Strzeleckich w Nowym Sączu. W czasie I wojny służył w 20 (galicyjskim) pułku piechoty – kolejno na froncie serbskim, rosyjskim i włoskim. W listopadzie 1916 r. był współzałożycielem niepodległościowej konspiracji (Organizacja WOLNOŚĆ) w tym pułku a podczas antyaustriackiego przewrotu w Tarnowie w październiku 1918 - jako porucznik - dowódcą 1 kompanii batalionu 20 p.p.
W Wojsku Polskim przez wiele lat służył w 1. pułku strzelców podhalańskich, m.in. jako adiutant sądeckiego pułku podczas wojny z bolszewikami. Od 1927 r. był dowódcą baonu Korpusu Ochrony Pogranicza, potem m.in. zastępcą dowódcy 2. pułku strzelców podhalańskich w Sanoku (1932-35), dowódcą 3. pułku strzelców podhalańskich w Bielsku (1935-38), Górnośląskiej Brygady Obrony Narodowej (w 1938 r. odzyskiwała Zaolzie) i zastępcą dowódcy 55 Dywizji Piechoty podczas kampanii wojennej 1939 r.
Uniknął niewoli i przedostał się na Węgry, gdzie był zastępcą Przedstawiciela WP w Budapeszcie. Od 1940 r. w Polskich Siłach Zbrojnych na Zachodzie. Był komendantem Centrum Wyszkolenia Armii na Bliskim i Środkowym Wschodzie, dowódca 5. Wileńskiej Brygady Strzelców i 7. Dywizji Piechoty we Włoszech. W 1944 r. awansował na stopień generała brygady (1944). Pozostał na emigracji w Anglii.
Zmarł 16 sierpnia 1965 r. w Londynie, gdzie został pochowany na cmentarzu Gunnersbury w Londynie.
Odznaczony m.in. Orderem Virtuti Militari, trzykrotnie Krzyżem Walecznych i Medalem Niepodległości.
Jego syn, Mieczysław, poległ we wrześniu 1939r. w bitwie pod Radłowem.
Z kolei wnuk generała, historyk i pedagog Jerzy Giza jest Honorowym Obywatelem Nowego Sącza.
Biogram opracowany przez Piotra Dziżę na podstawie m.in.: Jerzy Giza „Organizacja WOLNOŚĆ 1918”
Postaci Józefa Gizy i genezie współzałożonej przez niego organizacji „Wolność” poświęcony był jeden z krótkometrażowych filmów dokumentalnych, powstałych kilka lat temu w ramach cyklu „Pierwsi Niepodlegli”. Można go obejrzeć tutaj: https://youtu.be/q-JqEzce4P8
Imieniem generała nazwana została też w roku 2021 tarnowska placówka Straży Granicznej.
