Pomniki przyrody

1.Platan

Miejsce: ul. Sanguszków - przed pałacem Sanguszków
Wymiary: obwód: 636 cm
Rośnie na okrągłym gazonie przed Pałacem Sanguszków (obecnie Zespół Szkół Ekonomiczno-Ogrodniczych). Najgrubsze drzewo w Tarnowie. Pomimo dużych ubytków w pniu jest w dobrej kondycji dzięki fachowej pielęgnacji.

2. 2 lipy drobnolistne

Miejsce: ul. Mościckiego - wzdłuż zachodniego ogrodzenia SP Nr 11
Wymiary: obwód: 340, 300 cm
Rosną na terenie dawnych stajni Sanguszków w Chyszowie, obok Szk. Podst. Nr 11, przy ul. Mościckiego 177a. Pierwotnie pomnik tworzyło 14 drzew: 6 lip, 6 klonów i 2 robinie akacjowe. W roku 2000 rosły już tylko 2 schorowane lipy. Pozostałe drzewa pozbawione pielęgnacji przewróciły się lub uschły na skutek chorób i warunków atmosferycznych.

3.14 drzew różnych gatunków

Miejsce: ul. N.M. Panny/Narutowicza - wokół kościoła
Wymiary: obwód: 46-246 cm

4.Topola biała

Miejsce: ul. Okrężna - przy moście na Wątoku
Wymiary: obwód: 444 cm

Rośnie przy ul. Okrężnej obok mostu nad pot. Wątok. Na pniu zawieszona mała kapliczka. Topola biała wraz z topolą czarną są gatunkami rodzimymi i stanowią podstawowy składnik coraz rzadszych w Europie lasów łęgowych, rosnących wzdłuż rzek. Przyrastają bardzo szybko i mogą osiągać ogromne rozmiary. Najgrubszym drzewem w Polsce jest właśnie topola biała.

5.Jesion wyniosły

Miejsce: ul. Narutowicza 31
Wymiary: obwód: 437 cm

Rośnie na prywatnej posesji przy ul. Narutowicza 31 (na wprost ul. Limanowskiego). Jedyny pomnikowy jesion w Tarnowie. Posiada charakterystyczne dla gatunku, potężne korzenie u nasady pnia, tworzące niby wysepkę.

6.Aleja jaworowa

Miejsce: ul. Pszenna
Wymiary: obwód: 100-300 cm

Aleja jaworowa (długość 400 m, obwody drzew 100-300 cm) przy ul. Pszennej. Obejmuje 88 drzew, głównie klonów jaworów. Oprócz jaworów rośnie tam kilka klonów pospolitych, dębów i jesionów. Wiele wiekowych drzew wymaga konserwacji, a luki powstałe po wypadłych drzewach - nowych nasadzeń. Cienista aleja prowadzi od mrocznego, podmokłego lasu "Soślina" do zespołu klasztornego położonego naszczycie wzgórza. Aleję zasadzono na pocz. XX w. wraz z parkiem w Tarnowie-Zbylitowskiej Górze. Pierwotnie aleję tworzyły cztery rzędy drzew, jednak kilkadziesiąt lat temu wycięto dwa zewnętrzne rzędy ze względu na nadmierne zagęszczenie.

7.Starodrzew Parku Zbylitowska Góra

Miejsce: ul. Pszenna - poniżej Klasztoru
Wymiary: powierzchnia: 3,8 ha

Starodrzew parku w Tarnowie-Zbylitowskiej Górze (powierzchnia 3,8 ha). Położony na stoku o wystawie południowo-wschodniej, pomiędzy ul. Krakowską u podnóża a Domem Zakonnym na wzgórzu. Założony po 1906 r. Stanowi własność Zgromadzenia Najświętszego Serca Jezusa "Sacre-Coeur". Godne uwagi są przysadziste dęby w dolnej części parku, potężne modrzewie w górnej części oraz ukryta wśród nich sztuczna grota z figurą Jezusa Frasobliwego.

8.Głaz polodowcowy

Miejsce: Al. Tarnowskich
Wymiary: wysokość: 150 cm, obwód: 275 cm

Granitowy głaz polodowcowy (wys. 150 cm, obwód 175 cm, masa ok. 1 t) przy al. Tarnowskich, obok skrzyżowania z ul. Zuchów. Ustawiony w 1983 r. w miejscu przecięcia się południka 210 E z równoleżnikiem 500 N. Jest to jedyny pomnik przyrody nieożywionej w Tarnowie. Głazy narzutowe (z łac. eratyki) świadczą o charakterze i zasięgu zlodowaceń. Eratyk ten w południowej Polsce uchodzi za duży, podczas gdy na północy kraju głazy o obwodach ponad 8 m nie są rzadkością.

9.Aleja wiązowa (45 wiązów)

Miejsce: ul. Krzyska
Wymiary: obwód: 200-300cm

Aleja wiązowa przy ul. Krzyskiej. Składa się z 45 wiązów, z których najgrubsze mają ponad 300 cm obwodu. Aleja znajduje się na odcinku od ul. M.B.Fatimskiej do ul. Spokojnej. Od czasu objęcia ochroną alei ubyło 7 wiązów, głównie z powodu holenderskiej choroby wiązów, dziesiątkującej te drzewa w całej Europie. Chorobę powodują grzyby przenoszone przez ogłodki - owady żerujące pod korą. Pomiędzy wiązami spotkać można drzewa innych gatunków: 17 topól chińskich, 15 topól włoskich, 8 olch, 2 lipy i robinię akacjową.

10.Dąb szypułkowy "Kościuszko"

Miejsce: ul. Piłsudskiego - za boiskami KS "BŁĘKITNI"
Wymiary: obwód: 400cm

Dąb szypułkowy "Kościuszko" (obwód 400 cm) przy ul. Piłsudskiego. Rośnie pomiędzy boiskami KS "Błękitni" a stawkiem powstałym po wyrobisku gliny dla nieistniejącej już cegielni "Brach". Cegły z tej cegielni posłużyły m.in. do budowy Pałacu Kultury i Nauki w Warszawie. Dąb ten dzięki wielkim rozmiarom i usytuowaniu blisko osi drogi, ukazuje się powoli oczom spacerujących od strony ul. Romanowicza.

11.Dąb szypułkowy

Miejsce: ul. Nowy Świat 48 / ul. PCK
Wymiary: obwód: 290cm

Wysadzone ogrodzenie i chodnik świadczą o ogromnej sile rozrastającego się pnia.

12.Dąb szypułkowy

Miejsce: ul. Bema 4-8
Wymiary: obwód: 283cm

Rośnie na skwerze przy ciągu pieszym z ul. Bema na pl. Łazienny. Dzięki obcinaniu w przeszłości dolnych gałęzi uzyskał niecodzienny, regularny pokrój: pełny pień i wysoko osadzona korona. Niestety w części odziomkowej posiada głęboki, próchniejący ubytek, wymagający konserwacji.

13.Lipa drobnolistna

Miejsce: ul. Klikowska-boczna, pomiędzy posesjami nr 190 i 198
Wymiary: obwód: 410cm

Rośnie w bocznej uliczce za Warsztatami Terapii Zajęciowej przy ul. Klikowskiej 190. Pień rozwidla się na wysokości 2 m na dwa równorzędne odgałęzienia. W strefie umiarkowanej półkuli północnej występuje aż 30 gatunków lip. W Polsce mamy dwa rodzime gatunki: lipę drobnolistną i szerokolistną.

14.Lipa drobnolistna

Miejsce: ul. Gospodarcza 6 / ul. Słoneczna
Wymiary: obwód: 330cm

Można ją zobaczyć z ostatniego przystanku autobusowego przy ul. Słonecznej. Lipa jest drzewem długowiecznym i może osiągać wielkie rozmiary, dlatego jest bardzo częstym pomnikiem przyrody, na drugim miejscu po dębie.

15.Dąb szypułkowy

Miejsce: ul. Marusarz - 600 m na wschód od posesji nr 87
Wymiary: obwód: 494cm

Dąb szypułkowy (obwód 494 cm) 600m na wschód od posesji przy ul. H.Marusarz 87. Jest to najgrubszy dąb w Tarnowie. Rośnie samotnie na miedzy wśród pól, na szczycie łagodnego wzniesienia o nazwie "Ostra Góra". Malownicze położenie sprawia, że widać go z bardzo daleka, np. z bloków na os. Zielonym.

16.Dąb szypułkowy

Miejsce: ul. Bema 13 - Zgromadz. Sióstr Urszulanek Unii Rzymskiej
Wymiary: obwód: 338cm

Rośnie na terenie Zgromadzenia Sióstr Urszulanek Unii Rzymskiej. Ze wszystkich stron otoczony jest wysokimi budynkami. Brak wiatrów i południowa wystawa tworzą specyficzny mikroklimat, co sprawia, że do póĽnej zimy na drzewie utrzymują się zielone liście.

17.Starodrzew Parku Strzeleckiego

Miejsce: pomiędzy ulicami Słowackiego, Piłsudskiego, Romanowicza
Wymiary: powierzchnia: 7,26 ha

Starodrzew Parku Strzeleckiego (powierzchnia 7,26 ha). Założony w II poł. XIX w. na terenach podmokłych. W celu osuszenia terenu w północnej części wykopano staw, który jest zarybiany od początku istnienia. Jest to park w stylu angielskim, o głównej funkcji miejskiego ogrodu spacerowego. W parku znajduje się kilka ciekawych obiektów architektury: budynek Towarzystwa Strzeleckiego w stylu neogotyckim (1866), dom ogrodnika miejskiego w stylu secesji wiedeńskiej (1907), wodotrysk (1912), ogrodzenie (1927), mauzoleum Bema (1928). W 1998 r. poprowadzono przez park ścieżkę przyrodniczo-dydaktyczną.

18.Starodrzew Plant Kolejowych

Miejsce: pomiędzy ulicami Krakowska, Dworcowa
Wymiary: powierzchnia: 2,5 ha

Starodrzew Plant Kolejowych (powierzchnia 2,5 ha). Pierwotnie zwane książęcymi, założone zostały przez XX. Sanguszków w latach 60. XIX wieku, jako zieleń towarzysząca browarowi. Na miejscu browaru, zlikwidowanego przez Niemców w 1945 r., powstała po wojnie firma "Owintar". Pozbawione pielęgnacji planty stały się w latach 80. XIX stulecia postrachem z powodu piwiarni i jej niemiłych gości oraz gęstwy krzaków, stanowiącej kryjówkę "mętów społecznych". Obrazu dopełniał śmierdzący staw browarny. W 1889 r. Zarząd Miasta przejął planty (odtąd zwane miejskimi). Przyjęto ogrodnika, wytyczono alejki spacerowe, staw zasypano śmieciami z miasta, a na jego miejscu utworzono boiska (obecnie MKS "Tarnovia"). W okresie międzywojennym planty otoczono solidnym, żelaznym ogrodzeniem. W 1929 r. zasadzono od strony ul. Krakowskiej dęba, dla upamiętnienia 10-lecia niepodległej Polski.

19.Starodrzew Parku Sanguszków

Miejsce: pomiędzy ulicami Braci Saków, Sanguszków
Wymiary: powierzchnia: 10 ha

W poł. XVIII w. do podtarnowskiej wsi Gumniska przeniesiona została siedziba zarządu hrabstwa tarnowskiego z podupadającego zamku na Górze Św. Marcina. W 1799 r. książe Hieronim Sanguszko zbudował pałac letni w Gumniskach (obecnie zachodnie skrzydło budynku) z ogrodem "holenderskim" (południowa część parku z fontanną). W poł. XIX w. pałac rozbudowano do dzisiejszych rozmiarów, a po jego północnej stronie założono rozległy ogród krajobrazowy w stylu angielskim, ze stawem w części północnej, którego linia brzegowa jest wyraĽnie widoczna do dziś.

20.Dąb szypułkowy

Miejsce: ul. Głowackiego 76
Wymiary: obwód: 380 cm

Rośnie tuż obok drewnianego domu mieszkalnego. Regularny pokrój i bardzo dobry stan zdrowotny rokują nadzieję na długowieczność drzewa.

21.Dąb szypułkowy

Miejsce: Uroczysko Lipie: część południowo-zachodnia
Wymiary: obwód: 410 cm

Posiada pokrój charakterystyczny dla drzew tworzących ścianę lasu: nisko osadzona, asymetryczna korona, zredukowana od strony lasu, a silnie rozbudowana w kierunku otwartej przestrzeni. → zobacz ulotkę

22.Dąb szypułkowy

Miejsce: ul. Kolejowa 37
Wymiary: obwód: 390 cm

23.Wiąz szypułkowy

Miejsce: Prawy brzeg potoku Wątok, 200m powyżej mostu ul. Okrężnej
Wymiary: obwód: 324 cm

Rośnie w trudno dostępnym miejscu, na I terasie potoku, kilka metrów od koryta, wśród gęstych zarośli bzu czarnego. Widoczny jest również z ul. Dr Juraszka. Wiąz znosi krótkotrwałe zalewy podczas spływu większych wód.

24. 4 wiązy szypułkowe

Miejsce: ul. Nowodąbrowska - obok zbiornika Tarnowskich Wodociągów
Wymiary: obwód: 305, 268, 233, 279 cm

Grupa 4 wiązów szypułkowych (obwody 305, 268, 233, 279 cm) przy ul. Nowodąbrowskiej, obok zbiornika Tarnowskich Wodociągów. Malowniczo położone wzdłuż drogi gruntowej prowadzącej do os. Westerplatte, na szczycie skarpy wieńczącej wzniesienie. Z miejsca tego rozpościera się piękny widok na położony w kotlinie Tarnów oraz duży fragment Pogórza. Przy dobrej pogodzie widać stąd Tatry, oddalone ponad 100 km. Wolne przestrzenie między drzewami uzupełniono w 1998 r. młodymi wiązami.

25. 9 dębów szypułkowych

Miejsce: ul. Kościuszki 9 - Przedszkole
Wymiary: obwód: 229-327cm

Grupa 9 dębów szypułkowych (obwody od 230 do 330 cm) na terenie przedszkola przy ul. Kościuszki 9, znajdującego się za kościołem p.w. Św. Rodziny. Z powodu lokalizacji wśród gęstej zabudowy miejskiej drzewa były podkrzesywane w miarę wzrostu. W wyniku tych zabiegów dęby uzyskały niecodzienny pokrój: długie, nagie pnie i bardzo wysoko umieszczone korony.

26.Głazy narzutowe "Trojaczki"

Miejsce: ul. Piłsudskiego - obok basenu
Wymiary: wysokość: 2m; obwód: 10,2 m; masa ok. 28t (największy)

Znalezione w dzielnicy Rzędzin na polu p. Tadeusza Więckowskiego i przeniesione na obecne miejsce. Przywleczone zostały ze Skandynawii przez lądolód 500 tys. lat temu, w czasie zlodowacenia południowopolskiego. Skała, z której są zbudowane głazy, to jasnoszary i różowy granitoid Arno o wieku ok. 1,8 - 1,9 miliarda lat. Występuje on w środkowej Szwecji, 40 km na zachód od Sztokholmu, a więc głazy te wtopione w lądolód przebyły do nas drogę lizącą ponad 1000 km. Największy z nich należy do najokazalszych eratyków na południu Polski.

27.Dąb szypułkowy

Miejsce: ul. Łanowa - za Pałacem Ślubów
Wymiary: obwód: 460cm

Na wysokości 4 m pień rozwidla się na dwie potężne odnogi, a widniejąca w rozwidleniu głęboka dziupla świadczy o istnieniu w przeszłości trzeciej odnogi, która się odłamała. Dąb wchodził w skład parku przy dworku, w którym obecnie znajduje się Pałac Ślubów. Rozległe, nieckowate zagłębienie terenu w pobliżu dębu powstało na skutek wydobycia gliny na potrzeby nie istniejącej już cegielni i kaflarni.

28.Rezerwat Przyrody "DEBRZA"

Miejsce: ul. Wiśniowa, pomiędzy ulicami Krzyską i Nowodąbrowską
Wymiary: powierzchnia: 9,5 ha

Utworzony w 1995 r. w celu ochrony stosunkowo mało zniekształconego florystycznie starodrzewu lipowo - dębowego, z bogatą warstwą runa. Zbiorowisko roślinne Debrzy zalicza się do rzadkiego w Polsce zespołu grądu subkontynentalnego, wymagającego gleb żyznych i wilgotnych. Drzewostan tworzą głównie lipy i dęby, których wiek szacuje się na ok. 150 lat, a wiek najstarszych dębów, rosnących w północno - zachodniej części rezerwatu, na 250-300 lat. Rezerwat jest siedliskiem wielu rzadkich i chronionych roślin i zwierząt. Uroczysko to było własnością książęcej rodziny sanguszków, zasilana ongiś wodą z debrzańskich żródlisk za pomocą dębowych koryt i rur. Ruiny gorzelni i czworaku dworskiego znajdują się po zachodzniej stronie lasu. Największym zagrożeniem dla przyrody rezerwatu jest planowana autostrada, która ma pochłonąć kilkanaście arów tego cennego zakątka.